Geneesmiddelenfolders

Afdrukken

Zwangerschap en aambeien

Het is een onderwerp waarover niet iedereen even gemakkelijk praat, maar dat met name tijdens en na de zwangerschap zoveel overlast kan geven dat het zeer serieuze aandacht verdient. We hebben het over aambeien. Rondom de bevalling is het een veelvoorkomend probleem met vaak vervelende symptomen. Bij sommige vrouwen kunnen ze zelfs nog jarenlang voor problemen zorgen. Hoe kunnen aambeien worden voorkomen en hoe behandel je ze als ze toch de kop opsteken? Goed om te weten voor jou als kraamverzorgende, want nogal wat kraamvrouwen krijgen er - helaas - mee te maken.
Hoge drukAambeien (met een duur woord ‘haemorroïden’ genoemd) zijn uitgerekte en opgezette bloedvaatjes aan de binnenkant van de endeldarm, vlak voor de anus. Aambeien bevinden zich aanvankelijk dus aan de binnenkant van de anus. Aambeien kunnen jeuken en een branderig of schrijnend gevoel geven. Het eerste symptoom van aambeien is vaak een geringe hoeveelheid bloed op de ontlasting.

Aambeien ontstaan door een hoge druk in de anus en omgeving. Deze hoge druk kan vooral ontstaan door hard persen tijdens de stoelgang of bij een bevalling. Soms zakken aambeien met de ontlasting naar buiten; dat geeft een vervelend, drukkend gevoel. Als het kluwen van bloedvaatjes is uitgezakt, spreken we van uitwendige aambeien. Daarbij kan het bloed in de zwellichamen gestuwd raken, waardoor aambeien makkelijk bloeden. Ook kan er zich een bloedstolsel vormen in adertjes in de huid rond de anus. Dat wordt een ‘getromboseerd haemorrhoïd’ genoemd. Ook dit is uitwendig voelbaar en pijnlijk. Aambeien komen bij zwangere vrouwen zeer frequent voor, naar schatting bij zeven op de tien zwangere vrouwen.
Oorzaken
Over de feitelijke oorzaak van aambeien zijn de geleerden het nog steeds niet eens. Er bestaan wel een paar hypotheses: de ene zoekt het in de bloedvaten zelf, de andere in het ondersteunend weefsel eromheen. Feit is wel dat meerdere factoren het ontstaan van aambeien in de hand werken. Bij constipatie zal door de harde ontlasting en door langdurig persen een beschadiging ontstaan van de bloedvaatjes in de uitgang van de anus. Vooral een gebrek aan voedingsvezels in het eten, waardoor de ontlasting te ingedikt en droog wordt, zorgt voor drukverhoging op de zwellichamen tijdens de stoelgang. Daarnaast is langdurig op het toilet zitten ook af te raden. Naast een neiging tot constipatie zal een zwangerschap vaak ook om andere redenen met aambeien gepaard gaan: de groeiende baarmoeder zorgt voor een toenemende drukverhoging in de buikholte en ook de gewijzigde hormoonhuishouding bij de zwangere vrouw speelt een belangrijke rol. Vooral in de laatste maanden van de zwangerschap neemt de druk van het kind in de baarmoeder op de bloedvaten toe en bij de geboorte zelf zal zich dat nog sterker manifesteren. De druk op de bloedvaten, die het terugvloeien van het bloed naar het hart verzorgen, wordt urenlang tegengewerkt. Dan kan het gebeuren dat de aambeien niet alleen prominent worden, maar dat zelfs een deel van de endeldarm naar buiten komt.
RestverschijnselenHoe ernstig dit allemaal ook klinkt, gelukkig is de acute fase van aambeien na een week of twee meestal voorbij. Dat is te danken aan het feit dat de hormonale invloeden zich na de bevalling snel weer normaliseren en doordat de uitwendige druk op de bloedvaten verdwijnt na de bevalling. Maar sommige vrouwen houden hun hele verdere leven last van restverschijnselen. Sommige vrouwen hebben last van ‘huidflapjes’, in feite uitgerekte anale huidplooien die ontstaan ten gevolge van de aanwezigheid van aambeien. Soms worden ze verward met aambeien omdat ze gelijktijdig kunnen voorkomen én het gevolg zijn van aambeien. Maar feitelijk zijn het restletsels van aambeien.

Als een aambei een trombose doormaakt, dus wanneer het bloed niet weg kan vloeien, dan kan het gebeuren dat er een pijnlijk stolsel ontstaat. In dergelijke gevallen komt men doorgaans bij een proctoloog terecht voor verdere behandeling van aambeien (zie kadertekst).
Voorkomen van aambeienAambeien kunnen worden voorkomen en behandeld door de stoelgang zacht te houden en te reguleren, zodat de betrokkene minder hoeft te persen. Vooral een regelmatige stoelgang is essentieel. Wie aandrang voelt moet het toiletbezoek niet uitstellen. Regelmaat en luisteren naar het lichaam is ook hier belangrijk.

Om de stoelgang zacht te houden, is het eten van voldoende voedingsvezels (zemelen, bruinbrood enzovoort) en het drinken van veel water (het liefst twee liter per dag of zelfs meer) extra belangrijk. Afvallen en voldoende lichaamsbeweging bevorderen een natuurlijk herstel van de aambeien. Als kraamverzorgende is het belangrijk dat je de kraamvrouw wijst op het belang van de genoemde factoren. Vertrouw je het niet, schakel dan de huisarts in.

Het gebruik van laxeermiddelen, crèmes en zetpillen wordt afgeraden, omdat ze op termijn tot een luie darm en overgevoeligheidsreacties leiden.
BehandelingZolang er geen complicaties optreden, kunnen aambeien goed behandeld worden met koude applicaties, bijvoorbeeld koude compressen, of een verkoelende gel op de gezwollen huid. Ook veel rusten is belangrijk. Sommige gynaecologen schrijven ook een neusspray voor met de bedoeling de aambei te laten krimpen. De proctoloog of huisarts kan een medicijn voorschrijven dat veel flavanoïden bevat. Flavanoïden zijn plantaardige stoffen die vaatwanden beschermen en verstevigen. Mensen produceren zelf geen flavanoiden, en zijn dus afhankelijk van voedsel waarin zich deze stoffen bevinden (het zit bijvoorbeeld in rode wijn). De dagelijkse opname van flavanoiden is echter zo gering, dat een hoge potentie nodig is om effecten te sorteren. De medicijnen die de huisarts of proctoloog voorschrijft worden gebruikt onder een hoge dosering en net na de bevalling. Als de kraamvrouw dit medicijn gedurende een dag of acht in hoge dosering inneemt, verdwijnen de klachten meestal.

Verbonden onderwerpen