Vitamine B11

Afdrukken

Vitamine B11 (foliumzuur)

Folaat is de algemene benaming voor verbindingen waarvan de nutritionele eigenschappen verwant zijn aan die van foliumzuur (=pteroylmonoglutaminezuur).
Samen met vitamine B12 is foliumzuur betrokken bij de vorming van RNA en DNA, de erfelijke materialen in de cellen van ons lichaam. Het is onmisbaar voor de groei en weefselvorming. Ook vormt foliumzuur een bestanddeel van het bloedplasma en de rode bloedlichaampjes. Foliumzuur speelt ook een grote rol bij de aanleg van de hersenen en het ruggenmerg van het ongeboren kind.
• Deze vitamine komt (in de vorm van folaat) voornamelijk voor in bladgroentes. Ook komt foliumzuur voor in sinaasappelen en ander fruit, vlees, eieren, volkorenproducten, aardappelen en lever. Bij lang verhitten gaat foliumzuur verloren. Het is verstandig groentes niet te lang te koken. Een kleine hoeveelheid foliumzuur wordt door onze darmbacteriën gemaakt.
De foliumzuurbehoefte van volwassenen is op 70 µg per dag geraamd. Aangezien folaat uit de voeding minder goed benut wordt (50%) dan foliumzuur zelf, kan een gemiddelde dagelijkse behoefte aan folaat van volwassenen op 140 µg vastgelegd worden, wat toelaat een aanbevolen dagelijkse opnamehoeveelheid van 200 µg per dag te berekenen.

• Moedermelk bevat een vorm van foliumzuur die beter wordt opgenomen dan folaat uit andere levensmiddelen. Gezien de opname van foliumzuur uit moedermelk varieert tussen 50 en 120 µg per liter, is de aanbevolen dagopname op 50 µg foliumzuur per dag gelegd.
Op het einde van de zwangerschap komt een daling voor van de folaatreserve in de rode bloedcellen. Deze reserve is terug op peil te brengen met een dagelijks supplement van 100 µg foliumzuur, wat overeenkomt met een supplement van 200 µg voedingsfolaat per dag.

• Foliumzuur is belangrijk in de preventie van embryonale afwijkingen zoals spina bifida. Ter preventie van spina bifida is ten tijde van de bevruchting en gedurende de volledige zwangerschap een supplement aan te raden van 400 µg foliumzuur (dit is = 0,4 mg ) per dag. Tijdens de borstvoeding is, uitgaande van een produktie van 800 ml moedermelk en de biologische beschikbaarheid van folaat, een dagelijkse supplementaire behoefte van 150 µg folaat berekend.

• Een echt tekort aan foliumzuur uit zich in een vorm van bloedarmoede (anders dan bloedarmoede veroorzaakt door een ijzergebrek). Behalve vermoeidheid en gebrek aan eetlust, treden er veranderingen aan de slijmvliezen op, bijvoorbeeld in de dunne darm.
Het slikken van foliumzuur kan een tekort aan vitamine B12 een tijd maskeren. Vitamine B12 is namelijk nodig om foliumzuur vrij te maken uit cellen. Bij een tekort aan vitamine B12 lijkt er dan een tekort aan foliumzuur te zijn omdat dit allemaal in de cellen vastgehouden wordt.

Drie op vier van de belangrijkste aangeboren defecten van de hersenen en de rug (met name neuraalbuisdefecten zoals een open ruggetje of spina bifida en een 'waterhoofd') kunnen worden voorkomen indien de vrouw in een heel vroeg stadium van haar zwangerschap voldoende foliumzuur inneemt.

Spina bifida komt voor bij ongeveer 1 op 1000 pasgeborenen. Wie eerder een kind met een open rug kreeg, heeft een hogere kans (ong. 1 op 100). Bij deze vrouwen wordt een nog hogere dosis foliumzuur aangeraden bij een volgende zwangerschap (nl 4 mg foliumzuur/dag ipv 0,4 mg))

Studies hebben uitgewezen dat een dagelijkse dosis van 0,4 mg (= 400 µg) foliumzuur deze letsels grotendeels kan voorkomen. Foliumzuur komt voor in heel wat basisproducten zoals groenten, fruit, zuivelproducten, vlees en brood. Maar probleem is dat bij de bereiding van het eten tot 95% van dat foliumzuur verloren gaat. Onderzoek in Nederland heeft uitgewezen dat jonge vrouwen gemiddeld slechts 0,25 mg foliumzuur binnenkrijgen via hun voeding. Een kwart van de vrouwen neemt minder dan 0,1 mg op.
Daarom wordt aangeraden dat alle vrouwen in de vruchtbare leeftijd met kinderwens een supplement foliumzuur innemen vanaf het ogenblik dat ze stoppen met de pil. Vandaar dat het aangeraden is om minimaal 4 weken voor het zwanger worden tot minimaal 8 weken na het zwanger worden dagelijks een extra supplement van 0.4 mg foliumzuur in te nemen. Behalve de daling op het risico op een neuraal buisdefect bij de baby kan een dagelijkse inname van extra foliumzuur ook andere mogelijke voordelen hebben zoals een vermindering van de ochtendmisselijkheid tijdens de eerste zwangerschapsweken en zelfs mogelijk een lager risico op vroeggeboorte. Ook zou de inname van extra foliumzuur in zekere mate een preventie kunnen bieden voor andere aangeboren afwijkingen, vooral dan ter hoogte van de urinewegen en het hart. Daarom wordt meer en meer aangeraden om ingeval van zwangerschap de foliumzuursupplementen in te nemen tot de vierde zwangerschapsmaand. In een recent advies noemt de American Dietetic Association foliumzuursupplementen niet alleen nodig voor zwangere vrouwen, maar ook voor ouderen, strikte veganisten en iedereen die onvoldoende groenten en fruit eet. Foliumzuur zou namelijk ook een belangrijke rol spelen in de preventie van hart- en vaatziekten.


• Een overmaat aan foliumzuur is snel geëlimineerd in de urine. Toxische effecten van foliumzuur zijn nooit vastgesteld, ook niet bij zeer hoge dosissen.
Aanbevolen dagelijkse opnamehoeveelheid Foliumzuue
Leeftijd Foliumzuur (microgram)*
0 - 11 maand 50
1 - 3 jaar 100
4 - 6 jaar 130
7 - 10 jaar 150
11 - 14 jaar 180
15 - 18 jaar 200
Volwassen 200
zwangerschap 400
borstvoeding 350

Verbonden onderwerpen